આકાશમાં કાળાડિબાંગ વાદળો ઘેરાયા છે, પવન ફૂંકાઈ રહ્યો છે અને અચાનક તમારા ખિસ્સામાં રહેલા મોબાઈલમાં કોઈપણ જાતના ઇન્ટરનેટ કનેક્શન વગર એક જોરદાર 'સાઈરન' વાગે છે! સ્ક્રીન પર મેસેજ આવે છે કે આગામી થોડી જ મિનિટોમાં તમારા વિસ્તારમાં ભારે વાવાઝોડું કે પૂર આવવાનું છે અને તમારે તાત્કાલિક સુરક્ષિત સ્થળે પહોંચી જવું જોઈએ. આ કોઈ ફિલ્મનું દ્રશ્ય નથી, પરંતુ ભારત સરકારની 'સચેત' એપ્લિકેશનની તાકાત છે, જે આજે કરોડો ભારતીયો માટે આપત્તિના સમયમાં જીવ બચાવતું અભેદ કવચ બની ચૂકી છે.

આજના હાઈ-ટેક યુગમાં ટેક્નોલોજીનો સૌથી શ્રેષ્ઠ ઉપયોગ નાગરિકોના જીવ બચાવવા માટે થઈ રહ્યો છે. વડાપ્રધાનશ્રી નરેન્દ્રભાઈ મોદીએ પણ તેમના લોકપ્રિય કાર્યક્રમ 'મન કી બાત'માં આ એપ્લિકેશનનો વિશેષ ઉલ્લેખ કરીને દરેક નાગરિકને પોતાના ફોનમાં આ એપ ડાઉનલોડ કરવા માટે ખાસ આહવાન કર્યું હતું. સંપૂર્ણપણે 'આત્મનિર્ભર ભારત'ના માર્ગદર્શક સિદ્ધાંતો હેઠળ વિકસાવાયેલી આ એપ દેશને આપત્તિ-સજ્જ બનાવવાની દિશામાં એક મોટું કદમ છે.

સચેત એપ્લિકેશન શું છે?

'સચેત' શબ્દનો અર્થ જ થાય છે સાવધ, જાગૃત કે એલર્ટ રહેવું. આ એપ્લિકેશન ભારત સરકારની એક અત્યંત આધુનિક અને ઇન્ટિગ્રેટેડ એલર્ટ સિસ્ટમ છે.

આ એપ્લિકેશન દેશની સર્વોચ્ચ સંસ્થા નેશનલ ડિઝાસ્ટર મેનેજમેન્ટ ઓથોરિટી - NDMA દ્વારા ડિપાર્ટમેન્ટ ઓફ ટેલિકોમ્યુનિકેશન્સ અને સેન્ટર ફોર ડેવલપમેન્ટ ઓફ ટેલિમેટિક્સ એટલે કે C-DOTના અત્યાધુનિક ટેકનિકલ સહયોગથી વિકસાવવામાં આવી છે.
જેનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય એ છે કે, દેશના કોઈપણ ખૂણામાં કુદરતી કે માનવસર્જિત આફત ત્રાટકવાની હોય, તો ત્યાંના સ્થાનિક નાગરિકો અને સ્ટેટ ડિઝાસ્ટર રિસ્પોન્સ ઓથોરિટીઝને ઝડપથી વાસ્તવિક સમયમાં લોકેશન આધારિત આગોતરી ચેતવણી આપીને કિંમતી જીવ બચાવી શકાય.

એપ્લિકેશનની વિશેષતાઓ અને તેની કાર્યપદ્ધતિ

આ એપ બેકગ્રાઉન્ડમાં શક્તિશાળી ટેક્નોલોજી પર કામ કરે છે જે તમને કોઈપણ મુશ્કેલ પરિસ્થિતિમાં અનુરૂપ જાણકારી સાથે મદદરૂપ બને છે:
જીઓ-ટાર્ગેટેડ એલર્ટ્સ: તમે ક્યાં છો તે આ એપ આપમેળે જાણી લે છે. સેટેલાઇટ અને જીપીએસ ટેક્નોલોજીની મદદથી આ એપ તમારા લોકેશનને ટ્રેક કરે છે અને જો તમારા ચોક્કસ વિસ્તાર પર કોઈ ખતરો મંડરાતો હોય તો જ તમને એલર્ટ કરે છે. એટલે કે નકામી ચેતવણીઓથી તમને પરેશાન કરવામાં આવતા નથી.
ટ્રાવેલર્સ માટે સ્પેશિયલ 'સબ્સ્ક્રાઇબ લોકેશન' સુવિધા: જો તમે પ્રવાસ કે વેકેશનમાં ફરવા જવાના હોવ અને પહાડી કે અન્ય વિસ્તારોમાં જઈ રહ્યા હોવ, તો આ એપમાં તમારા વર્તમાન લોકેશન ઉપરાંત અન્ય લોકેશનને પણ અગાઉથી સબ્સ્ક્રાઇબ કરી શકો છો. જેથી જે-તે પ્રવાસન સ્થળે આવનારી આફતોની આગોતરી ચેતવણી તમને મળતી રહે.
સેલ બ્રોડકાસ્ટ સિસ્ટમ: આ એપ્લિકેશનનું બ્રહ્માસ્ત્ર છે! સામાન્ય રીતે વાવાઝોડું કે પૂર આવે ત્યારે ઇન્ટરનેટ બંધ થઈ જાય છે. પરંતુ સચેત એપ સેલ બ્રોડકાસ્ટ ટેક્નોલોજી પર કામ કરે છે, જે સીધા મોબાઈલ ટાવર્સ દ્વારા મોકલવામાં આવે છે. તાજેતરમાં જ સરકારે આખા દેશમાં આનો ટેસ્ટ રન કર્યો હતો, જેમાં નેટવર્ક ન હોવા છતાં કોઈપણ ડેટા કે ઇન્ટરનેટ વગર ફોનમાં એક અત્યંત તીવ્ર સાઈરન વાગી ઉઠે છે, જે ગાઢ નિદ્રામાં સૂતેલા માણસને પણ જગાડી દે છે.
હવામાન વિભાગ સાથે સીધું જોડાણ: આ એપ ભારતીય હવામાન વિભાગના સુપરકોમ્પ્યુટર્સ સાથે સીધી જોડાયેલી છે. આનાથી તમને માત્ર આગામી વરસાદ કે વાવાઝોડાની જ માહિતી નથી મળતી, પરંતુ રોજિંદા હવામાનની સચોટ આગાહી, હીટવેવ, ઠંડીનું મોજું, તાપમાન તેમજ સૂર્યોદય અને સૂર્યાસ્તનો બિલકુલ પાકો સમય પણ તમારી આંગળીના ટેરવે મળી રહે છે.
૧૨ થી વધુ ભાષાઓમાં સપોર્ટ: ભારત એક વિવિધતાથી ભરેલો દેશ છે અને આફત સમયે ભાષા ક્યારેય અવરોધ ન બનવી જોઈએ. તેથી જ આ એપ ગુજરાતી, હિન્દી, અંગ્રેજી, આસામી, બંગાળી, મલયાલમ, પંજાબી, તમિલ, તેલુગુ સહિતની દેશની ૧૨ કરતાં વધુ પ્રાદેશિક ભાષાઓમાં ઉપલબ્ધ છે. જેથી સામાન્ય નાગરિક પણ પોતાની ભાષામાં ચેતવણી વાંચીને સમજી કે સાંભળી શકે છે.
એલર્ટ સ્ક્રીન પર સ્માર્ટ ઓપ્શન્સ: જ્યારે પણ એપમાં કોઈ લાઈવ એલર્ટ જેમ કે ભારે વરસાદ કે વાવાઝોડાની ચેતવણી આવે છે, ત્યારે યુઝરની સુવિધા માટે સ્ક્રીન પર શેર, મેપ, લિસન (સાંભળો), ટ્રાન્સલેટ જેવી ખાસ સુવિધાઓ પણ મળે છે.
સરકારને લાઈવ ફીડબેક: આ માહિતી તમારા માટે કેટલી મદદરૂપ રહી, તેનો પ્રતિભાવ યુઝર્સ "Is This Information Helpful?" ફીચર દ્વારા સીધો સરકાર સુધી પહોંચાડી શકે છે.

આપત્તિ વ્યવસ્થાપન માર્ગદર્શિકા: 

સચેત એપ્લિકેશન સંકટ સમયે એલર્ટ કરવાની સાથે એક સાચા મિત્રની જેમ મુશ્કેલીમાંથી બહાર નીકળવાનો રસ્તો પણ બતાવે છે. કટોકટીના સમયે આ એપ લાઈવ માર્ગદર્શક બની જાય છે. આ એપ ચોક્કસ આપત્તિ સમયે 'શું કરવું' (Dos) અને 'શું ન કરવું' (Don'ts) તેની સંપૂર્ણ માર્ગદર્શિકા પૂરું પાડતું લાઈવ ગાઈડ છે. આ એપ નીચે મુજબની તમામ કુદરતી અને માનવસર્જિત આપત્તિઓને આવરી લે છે:
કુદરતી આપત્તિઓ: હિમપ્રપાત, કોલ્ડ વેવ, વાવાઝોડું, દુષ્કાળ, ધરતીકંપ, પૂર, વીજળી કે ગાજવીજ, ભૂસ્ખલન, જંગલની ભયાનક આગ, વિનાશક સુનામી, શહેરી પૂર અને કાળઝાળ ગરમી.
માનવસર્જિત અને જૈવિક કટોકટી: સામાન્ય આગ, ગેસ અને કેમિકલ લીકેજ કે બ્લાસ્ટ, જીવલેણ સ્મોગ અને હવાનું પ્રદૂષણ, જૈવિક કટોકટી તેમજ ન્યુક્લિયર અને રેડિયોલોજીકલ ઇમરજન્સી.
ઇમરજન્સીના સમયે જો તમે કોઈ મુશ્કેલીમાં ફસાયા છો તો તમારે કોઈ નંબર શોધવા ક્યાંય જવાની જરૂર નથી. એપની અંદર જ નેશનલ ડિઝાસ્ટર કંટ્રોલ રૂમ, પોલીસ, ફાયર અને સ્થાનિક વહીવટી તંત્રની તમામ સત્તાવાર સેવાઓ એક જ ક્લિક પર ઉપલબ્ધ છે. ૧૧૨ નંબર ઉપર ક્લિક કરવાની સાથે જ કોઈપણ સેવાનો લાભ લઈ શકાય છે. આ ઉપરાંત કોઈ ટેકનિકલ મૂંઝવણ કે પ્રશ્ન માટે નાગરિકો સત્તાવાર ઇમેઇલ આઈડી controlroom@ndma.gov.in પર સીધો સંપર્ક કરી શકે છે.
 શું કરવું?: આફત આવી પડે ત્યારે પોતાની જાતને, પરિવારને અને પશુધનને કેવી રીતે બચાવવા તેમજ કઈ સુરક્ષિત જગ્યાએ આશરો લેવો તેની ક્રમબદ્ધ માહિતી આપે છે.

શું ન કરવું?: ઘણીવાર લોકો અફવાઓનો ભોગ બનીને કે ગભરાટમાં મોટી ભૂલો કરી બેસે છે. વીજળીના થાંભલા નીચે ઊભા ન રહેવું અને પૂરના પાણીમાં ગાડી ન નાખવી જેવી જીવલેણ ભૂલોથી બચવા માટે આ એપ સતર્ક કરે છે.

આ ડિજિટલ કવચ તમારા ફોનમાં કેવી રીતે મેળવશો?
 આ સુપર-એપને તમારા મોબાઈલનો હિસ્સો બનાવવી ખૂબ જ સરળ છે. દેશના દરેક નાગરિકની સુરક્ષા માટે ભારત સરકાર આ સેવા સંપૂર્ણપણે ફ્રી પૂરી પાડે છે. જો  તમારી પાસે એન્ડ્રોઇડ ફોન હોય તો ગૂગલ પ્લે સ્ટોર પર જઈને અને જો આઇફોન હોય તો એપલ એપ સ્ટોર પરથી 'SACHET' સર્ચ કરીને તેને સરળતાથી ડાઉનલોડ કરી શકાય છે. એપ ડાઉનલોડ કર્યા પછી 'Terms & Conditions' સ્વીકારીને આગળ વધવું અને તેને 'લોકેશન પરમિશન' ખાસ આપવી, જેથી તમે જ્યાં પણ હોવ ત્યાંની લાઈવ સ્થિતિ મુજબ સરકાર તમારા સુધી સચોટ એલર્ટ મોકલી શકે.

ક્ષણભરની સતર્કતા, આજીવન સુરક્ષા

કુદરત ક્યારેય પણ ચેતવણી આપીને નથી આવતી અને પ્રકૃતિના રૌદ્ર સ્વરૂપને રોકવાની તાકાત મનુષ્ય પાસે નથી. પરંતુ આધુનિક વિજ્ઞાન અને સચેત એપ્લિકેશનના માધ્યમથી યોગ્ય સમયે મળેલી એક નાનકડી સાચી માહિતી હજારો માસૂમ જીવ અને જાનમાલનું નુકસાન થતું અટકાવી શકે છે.
 આજે જ તમારા અને તમારા પરિવારના મોબાઈલમાં આ 'ડિજિટલ સુરક્ષા કવચ' ડાઉનલોડ કરો. યાદ રાખો—એક 'સચેત' અને જાગૃત નાગરિક જ એક સુરક્ષિત અને સમૃદ્ધ ભારતના ભવિષ્યનું નિર્માણ કરી શકે છે!

Reporter: admin