ભારત અને ચીન વચ્ચે ઐતિહાસિક નાથુ લા દર્રા મારફતે સરહદી વેપાર 1 ઓગસ્ટથી ફરી શરૂ થવા જઈ રહ્યો છે. કોરોના મહામારી દરમિયાન 2020માં બંધ કરાયેલા આ વેપાર માર્ગને છ વર્ષ બાદ ફરી ખુલ્લો મૂકવાનો નિર્ણય લેવાયો છે. બંને દેશોના વિશેષ પ્રતિનિધિઓ વચ્ચે થયેલી 24મી બેઠક બાદ આ મહત્વપૂર્ણ નિર્ણય લેવામાં આવ્યો છે.
1962ના ભારત-ચીન યુદ્ધ બાદ ચાર દાયકાથી વધુ સમય સુધી બંધ રહેલો નાથુ લા દર્રો 6 જુલાઈ, 2006ના રોજ ફરી વેપાર માટે ખુલ્લો મુકાયો હતો. આ માર્ગ દર વર્ષે મે મહિનાથી નવેમ્બર સુધી છ મહિના માટે વેપાર માટે ખુલ્લો રહે છે. જોકે, કોરોના મહામારીને કારણે 2020માં તેને ફરી બંધ કરવામાં આવ્યો હતો.
શું છે નાથુ લા સિલ્ક રૂટ?
સમુદ્ર સપાટીથી અંદાજે 14 હજાર ફૂટની ઊંચાઈ પર આવેલો નાથુ લા દર્રો પ્રાચીન સિલ્ક રૂટનો મહત્વનો ભાગ હતો. આ માત્ર એક માર્ગ નહીં, પરંતુ એશિયા, મધ્ય પૂર્વ અને યુરોપને જોડતું વેપાર માર્ગોનું વિશાળ નેટવર્ક હતું. આ માર્ગ દ્વારા વેપારની સાથે સંસ્કૃતિ, જ્ઞાન અને વિચારોનું પણ આદાન-પ્રદાન થતું હતું.
સિક્કિમનો આ માર્ગ તિબેટના લ્હાસાથી શરૂ થઈ ચુમ્બી ખીણ અને નાથુ લા દર્રા થઈ પશ્ચિમ બંગાળના તામ્રલિપ્તિ (હાલનું તામલુક) બંદર સુધી પહોંચતો હતો. ત્યાંથી વેપાર શ્રીલંકા, બાલી, જાવા સહિત દક્ષિણ-પૂર્વ એશિયાના દેશો સુધી વિસ્તરતો હતો.
વેપારીઓને મળશે મોટો લાભ
નાથુ લા માર્ગ ફરી શરૂ થતાં સિક્કિમના આશરે 600 નોંધાયેલા વેપારીઓને સીધો લાભ મળશે. સરહદી વેપાર દ્વિપક્ષીય કરાર હેઠળ મંજૂર કરાયેલા ઉત્પાદનો સુધી મર્યાદિત રહેશે.
ચીન તરફથી તિબેટ સ્વાયત્ત પ્રદેશમાંથી કાચું રેશમ, ઊન, યાકના વાળ અને માટીના વાસણોની નિકાસ કરવામાં આવશે. જ્યારે ભારત તરફથી કાપડ, ધાબળા, ચા, કોફી અને હસ્તકલાના ઉત્પાદનોની નિકાસ કરવામાં આવશે.
ભારત-ચીન સંબંધોમાં વધશે ગરમાવો
નાથુ લા દર્રેથી વેપાર ફરી શરૂ કરવાનો નિર્ણય એવા સમયે લેવામાં આવ્યો છે જ્યારે ભારત અને ચીન વચ્ચેના સંબંધોમાં સુધારો જોવા મળી રહ્યો છે. વર્ષ 2025માં બંને દેશોએ નાથુ લા માર્ગથી કૈલાશ માનસરોવર યાત્રા ફરી શરૂ કરવાની જાહેરાત કરી હતી. હવે આ યાત્રાનો વિસ્તાર લિપુલેખ દર્રા સુધી કરવામાં આવ્યો છે. વેપાર અને યાત્રા બંને ફરી શરૂ થવાથી દ્વિપક્ષીય સંબંધો વધુ મજબૂત બનવાની આશા વ્યક્ત કરવામાં આવી રહી છે.
Reporter: admin
