ટેકનોલોજી કેવી રીતે ભારતની સાંસ્કૃતિક વિરાસતને જાળવવામાં મદદ કરી શકે છે તેનું એક અદ્ભુત ઉદાહરણ પૂરું પાડતાં, અમેરિકામાં રહેતી ૧૫ વર્ષની અનન્યા વાસવડાએ વડોદરામાં પોતાનું 'અરેંગેત્રમ' એટલે કે પ્રથમ સોલો પરફોર્મન્સ આપતા પહેલાં તેનું સંપૂર્ણ ભરતનાટ્યમ પ્રશિક્ષણ ઓનલાઇન ક્લાસ દ્વારા પૂરું કર્યું છે. તેની આ સિદ્ધિને જે બાબત ખરેખર અનન્ય બનાવે છે તે એ છે કે તેણે 'પૂર્વા સ્કૂલ ઓફ ભરતનાટ્યમ'ના જાણીતા નૃત્ય ગુરુ ડૉ.શરદ પંડ્યાના માર્ગદર્શન હેઠળ પોતાની આખી ભરતનાટ્યમ તાલીમ ઓનલાઇન પૂર્ણ કરી છે. ડૉ.શરદ પંડ્યા વિશ્વના ઘણા દેશોના વિદ્યાર્થીઓને ઓનલાઇન ભણાવવા માટે જાણીતા છે. અનન્યા હવે આ ક્ષેત્રમાં સંપૂર્ણ સમર્પણ અને ભક્તિ સાથે આગળ વધવા ઈચ્છે છે.

શાસ્ત્રીય નૃત્ય શૈલી ઓનલાઇન શીખવી જેટલી પડકારજનક છે, તેનાથી પણ વધુ મુશ્કેલ તેને વર્ચ્યુઅલી શીખવવી છે. આ સિદ્ધિ તેના ગુરુ ડૉ.શરદ પંડ્યા ડાયરેક્ટર, પૂર્વા સ્કૂલ ઓફ ભરતનાટ્યમ, વડોદરા પર વિશેષ પ્રકાશ ફેંકે છે, જેમણે લગભગ ૮,૦૦૦ માઇલના અંતરેથી પાંચ વર્ષ સુધી અનન્યાને ઓનલાઇન માર્ગદર્શન આપ્યું છે. વડોદરામાં પોતાના ઇન્સ્ટિટ્યુશન સ્ટુડિયોમાંથી અને અમેરિકામાં અનન્યાના ઘરેથી, ડૉ.પંડ્યાએ સમયના તફાવત ઇન્ટરનેટ લેગ અને ભૌતિક સંપર્કના અભાવ છતાં વર્ચ્યુઅલ સત્રો દ્વારા તેને તાલીમ આપી છે. ભરતનાટ્યમ જે ભારતની સૌથી પ્રાચીન અને શિસ્તબદ્ધ શાસ્ત્રીય નૃત્ય પરંપરાઓમાંથી એક છે તેના કડક ધોરણોને જાળવી રાખવા માટે તેમણે ઝીણવટભર્યા અવલોકન, ચોક્કસ સૂચનાઓ અને અપાર ધીરજ પર ભરોસો રાખીને તાલીમની શરૂઆત કરી હતી.

આ નૃત્ય પ્રદર્શનમાં માત્ર અનન્યાનું સમર્પણ અને દ્રઢતા સાથે ભારતની શાસ્ત્રીય કળાઓને ભૌગોલિક સીમાઓની પેલે પાર લઈ જવામાં સમર્પિત માર્ગદર્શનની શક્તિ પણ જોવા મળી હતી. આ સફરને યાદ કરતાં ડૉ.શરદ પંડ્યાએ ઓનલાઇન શિક્ષણને "એક વિશાળ અને બહુસ્તરીય પડકાર" ગણાવ્યો હતો. તેમણે કહ્યું, "ઓનલાઇન ભણાવવાનો અર્થ એ છે કે સ્ક્રીન દ્વારા હાવભાવ, લય અને લાગણીઓ કેવી રીતે વ્યક્ત કરવી તેની નવેસરથી કલ્પના કરવી. દરેક સૂચના અતિશય સચોટ હોવી જોઈએ. અનન્યાને આટલા આત્મવિશ્વાસ સાથે પ્રદર્શન કરતી જોવી, એ મારા માટે દરેક પડકારને સાર્થક બનાવે છે."

તેમણે ઉમેર્યું કે ભરતનાટ્યમ પણ યોગની જેમ જ શિસ્ત, સંતુલન અને આંતરિક વિકાસને પ્રોત્સાહન આપે છે. "દરેક વ્યક્તિએ જીવનમાં ઓછામાં ઓછી એક કળા અપનાવવી જોઈએ. અનન્યાની સિદ્ધિ એ સમગ્ર વિશ્વમાં ભારતની શાસ્ત્રીય પરંપરાઓને સાચવવા અને પ્રોત્સાહન આપવા માટે વર્ચ્યુઅલ લર્નિંગની અસીમ શક્યતાઓનું એક સુંદર ઉદાહરણ છે."

પરંપરાગત રીતે વર્ષો સુધી પ્રત્યક્ષ રહીને ગુરુથી શિષ્ય સુધી પહોંચતી ભરતનાટ્યમ નૃત્ય શૈલી સચોટતા, અભિવ્યક્તિ અને અતૂટ શિસ્તની માગ કરે છે. વર્ષોની સંપૂર્ણ વર્ચ્યુઅલ તાલીમ પછી અનન્યાનું સફળ અરેંગેત્રમ એક દુર્લભ સીમાચિહ્નરૂપ સાબિત થાય છે, જે દર્શાવે છે કે જો સમર્પિત ગુરુ અને દ્રઢ નિશ્ચયવાળો વિદ્યાર્થી હોય, તો ટેકનોલોજી વિવિધ દેશો વચ્ચે ભારતની કાલાતીત કલાત્મક વિરાસતને જીવંત રાખવા માટે એક મજબૂત સેતુ બની શકે છે.

અનન્યા આ સફરમાં પોતાને પ્રોત્સાહિત કરવા અને સાથ આપવા બદલ તેના માતા-પિતા, પરિવાર અને ગુરુ પ્રત્યે કૃતજ્ઞતા વ્યક્ત કરે છે. તે આ સફરનો ભરપૂર આનંદ માણી રહી છે અને સમજે છે કે તેના અભ્યાસની સાથે સાથે આ નૃત્ય પણ તેના જીવન અને દિનચર્યાનો એક મહત્વપૂર્ણ ભાગ છે.

Reporter: admin